یادداشتی از غلامرضا مصدق
کم نیستند کشورهائی که سالهاست از تحریم ایران کاسبی پرسودی برای خود دست و پا کرده اند. از میان آنها دو کشور روسیه و چین از بقیه برجسته تر هستند. آنچه که اين دو را از دیگر کاسبان تحریم ایران متفاوت تر میکند، تلاش مزدورانه و ظریف آنها برای استمرار تحریم هاست. برای روسیه از زمان تزارها، کمونیستها و دوران اخیر، همواره وجود یک ایران ضعیف، بهترین وضعیت بوده است. در ۲۰۰ سال اخیر با وجود سه بار عوض شدن رژیم سیاسی آنها، به کلیت استراتژی ایران ضعیف، در هر سه رژیم عمل شده است. سیاست “ایران ضعیف” به این معناست که ایران نباید آنقدر قوی باشد که منافع ملی روسیه را به چالش بکشد و نه آنقدر ضعیف شود که منجر به فروپاشی آن شود. به دلیل طولانی بودن بحث، امکان توضیح دلایل رژیم های تزاری و کمونیستی سابق برای ضعیف نگه داشتن ایران، در این مقال کوتاه وجود ندارد اما لازم است دلایل استمرار این سیاست در دوره پوتین را کمی موشکافی کنیم.
روسیه به جز سه کالای نفت، گاز و اسلحه كالاي مهم ديگري براي عرضه در بازارهاي جهاني ندارد. به همین دلیل شما هیچ وقت نمیتوانید یک جاروی برقی و یا یک ریش تراش روسی را در بازار پيدا كنيد. وجود یک ایران قوی چالش بزرگی برای فروش کالاهای سه گانه روسی در بازارهای جهانی است. هر گاه تحریم خرید نفت ایران اوج میگیرد، روسیه بلافاصله بخش عمده سهم ایران در این بازار را میگیرد و در صورت رفع تحریم ها باید سهم ایران را پس بدهد. روسیه بزرگترین صادر کننده گاز طبیعی بویژه به اروپاست. ایران هم پس از روسیه دارای دومین ذخایر گاز دنیاست، اما ایران بجز صادراتی محدود به ترکیه، سهمی در این بازار ندارد. وابستگی انحصاری اروپا به گاز طبیعی روسیه بزرگترین اهرم فشار این کشور عليه اروپائی هاست، شاید این وابستگی برای روسیه بیش از منافع مادی آن اهميت داشته باشد. رسیدن گاز ایران به اروپا به معناي از بين رفتن انحصار عرضه گاز روسيه است. خاورميانه آرام و كم تنش بازار فروش اسلحه روسيه را به شدت كساد مي كند، پس بهتر است ايران بعنوان مهمترين كشور خاورميانه همواره با كشورهاي اين منطقه در چالش باشد.
چين بجز ونزوئلای به شدت بي ثبات، متحدي كه داراي منابع نفتي قابل ملاحظه اي باشد ندارد، خودش هم فاقد منابع نفتي و در عين حال بزرگترين وارد كننده نفت دنيا است. چین تنها کشوری است که میتواند بخشی از تحریم های آمریکا را نادیده بگیرد، بنابراين ايران هميشه تحريم، که مجبور است برای دور زدن تحریم ها نفت را ارزانتر بفروشد و در مقابل آن تهاتری از کشور خریدار کالا وارد کند براي چين بهترین وضعيت ممكن است. چین همچنین از شعله ور شدن جنگ در خلیج فارس بعنوان منبع اصلی انرژی فسیلی دنیا در هراس است، به همین دلیل چین سعی میکند، فشار آمریکا به ایران تا آنجا پیش نرود که منجر به جنگی گسترده در منطقه شود. به علاوه به هر ميزاني كه ايران از مروادات اقتصادي با كشورهاي غربي به دور باشد، به چین نزدیکتر خواهد شد. وقتی کشوری تحت فشار ابرقدرتی به ابرقدرتی دیگر رو می آورد طبیعی است کشور تحت فشار به ابرقدرت حامی امتیاز بدهد.
بدون تردید چین و روسیه در استراتژی ایجاد محدویت برای برنامه هسته ای ایران با آمریکا و غرب كاملاً همداستان هستند، تفاوت آنها فقط در تاکتیکهاست. رأی مثبت این دو به شش قعطنامه شورای امنیت علیه ایران بخوبی اشتراک نظر آنها با آمریکا و غرب در این موضوع را بخوبی نشان میدهد. چون زحمت مقابله با برنامه هسته ای ایران را آمریکا خود به تنهایی میکشد، چین و روسیه ضرورتی برای مقابله علنی با ایران نمی بینند، بنابراين وضعيت استخوان لاي زخم روابط ايران و غرب و استمرار تحريم ها كاملاً مطلوب اين دو كشور است. خط قرمز همراهي تاكتيكي اينها با ايران تا نقطه اي است كه روابط آنها با آمريكا آسيب جدی نبيند، چين هيچوقت صادرات ٤٥٠ ميليارد دلاري به آمريكا را با ٢٠ ميليارد دلار صادرات به ايران دچار مخاطره نخواهد کرد. ايران قوي و باثبات که روابط عادی و عاری از تحریم با همه دنیا داشته باشد، تضاد معني داری با منافع اقتصادي روسيه و چین دارد.
توجه: مطلب مندرج صرفاً دیدگاه نویسنده است و رسانه آبتاب در قبال آن هیچ موضعی ندارد.