آبتاب– فاطمه مهسا کارآموزیان- تمشک گیاهی بالارونده با ساقهای خزنده به طول حدود ۴ تا ۵ متر است که سطح آن با خارهای فراوان پوشیده شده است. گلهای آن از خرداد تا مردادماه ظاهر میشوند و به رنگهای سفید یا صورتی بوده، بهصورت مجتمع و خوشهای شکل میرویند. این گیاه بهطور گسترده در جنگلها و بیشهزارها، بهویژه در نواحی شمالی ایران، بهصورت خودرو رشد میکند. قسمتهای مورد استفاده در گیاه تمشک شامل برگها، جوانهها، پوست، ساقه، گل و میوه آن است. میوه تمشک از نظر ظاهری به شاهتوت یا توتفرنگی شباهت دارد و در رنگهای زرد تا قرمز مایل به سیاه یافت میشود. مزه میوه تمشک معمولاً ترش و خوشایند است.
خواص دارویی
تمشک یکی از میوههای دارویی مهم با خواص متنوع است. خواص اصلی عبارتند از: تصفيهکننده خون، مؤثر در درمان رماتیسم، برطرفکننده یبوست و خشکی مزاج، قلیاییکننده خون، مناسب برای بیماران دیابتی به دلیل نوع قند طبیعی موجود در آن، و ضد عفونیکننده طبیعی برای بدن.
دانههای موجود در میوه تمشک بهسختی خرد میشوند، اما پس از بلعیدن، در درمان یبوست بهطور طبیعی بسیار مؤثر عمل میکنند و حرکات طبیعی روده را بهبود میبخشند.
ترکیبات گیاه
تمشک سرشار از ویتامین C و ویتامین K است و بهدلیل دارا بودن این ترکیبات، در کاهش اوره و فشار خون نیز مؤثر واقع میشود. همچنین، این میوه حاوی اسید سالیسیلیک است که خاصیت ضد درد داشته و به کاهش دردهای عمومی بدن کمک میکند.
نحوه مصرف
- – جوشانده: برای درمان انسداد مجاری ادرار، میتوان ۲۵ گرم از برگهای خشک تمشک را در یک لیتر آب جوشانده و مصرف کرد. برای استعمال خارجی (مانند درمان زخمهای دهان، ورم لثه، درد گلو و التهاب لوزه)، جوشانده برگ یا گل تمشک غرغره میشود. برای درمان اسهال و التهاب رودهها، ۴۰ تا ۵۰ گرم برگ خشک را ابتدا در آب سرد بخیسانید و سپس به مدت ۱۰ دقیقه بجوشانید. پس از صاف کردن، روزانه سه بار و هر بار یک فنجان از آن را بین وعدههای غذایی میل کنید. این جوشانده همچنین در درمان نفخ، ترشی معده، گاز شکم و تشنج معده نیز مؤثر است.
- – شربت: شربت تهیهشده از میوه تمشک برای کاهش علائم بیماریهایی چون سرخک و مخملک توصیه شده است.
- – ضماد: برگ تازه تمشک را میتوان پخته و بهصورت ضماد روی محل درگیر با بیماریهای پوستی قرار داد که موجب التیام و کاهش التهاب پوست میشود.
توصیهها: در منابع موجود، محدودیت یا هشدار خاصی برای مصرف تمشک ذکر نشده است؛ با این حال، در صورت ابتلا به بیماریهای خاص یا مصرف داروهای خاص، بهتر است پیش از استفاده منظم از این گیاه با پزشک مشورت شود.