آبتاب: پونه با نام علمی Mentha pulegium از خانواده نعناعیان، گیاهی است علفی و معطر با برگهای کوچکتر و نوکتیزتر از نعناع و گلهای ریز صورتی یا بنفش که به صورت خودرو در کنار چشمهها و مناطق مرطوب میروید.
این گیاه که در طب سنتی ایران با نامهای پودنه، پدنه و فودنج نیز شناخته میشود，طبعی گرم و خشک دارد و به دلیل ترکیبات ارزشمندی مانند کارواکرول، تیمول، فلاونوئیدها و آنتیاکسیدانهای قوی، از دیرباز برای درمان طیف گستردهای از بیماریها مورد استفاده قرار میگرفته است.
تحقیقات علمی مدرن نیز بسیاری از این کاربردهای سنتی را تأیید کردهاند. پونه دارای خواص ضدباکتریایی قوی است و در محیط آزمایشگاه، عصاره آن در برابر ۲۳ گونه باکتری مختلف مؤثر بوده است.
همچنین، خواص ضدالتهابی و ضداسپاسم آن، آن را به یک درمان طبیعی برای مشکلات گوارشی مانند نفخ، دلپیچه، قولنج روده، اسهال و سوءهاضمه تبدیل کرده است. پونه به عنوان یک خلطآور طبیعی عمل میکند و با کاهش التهاب مجاری تنفسی، به بهبود سرفه، سرماخوردگی، آسم و برونشیت کمک میکند.
این گیاه همچنین خاصیت آرامبخشی دارد و میتواند به کاهش استرس، اضطراب و بیخوابی کمک کند.
با وجود این خواص بینظیر، مهمترین و جدیترین هشداری که در مورد پونه وجود دارد، سمیت بالای آن برای کبد و خطر سقط جنین است.
مصرف خودسرانه، به ویژه به شکل اسانس غلیظ، میتواند به کبد آسیب جدی وارد کند و در طب سنتی از آن به عنوان یک داروی سقطکننده یاد شده است. به همین دلیل، مصرف پونه در دوران بارداری و شیردهی اکیداً ممنوع است. همچنین مصرف بیش از حد پونه میتواند باعث سردرد، تپش قلب و افزایش فشار خون شود.
روش صحیح مصرف پونه به صورت دمنوش ملایم است؛ برای تهیه آن، یک قاشق چایخوری از برگ خشک یا سه قاشق از برگ تازه را در یک لیوان آب جوش به مدت ۱۰ تا ۱۵ دقیقه دم کنید. پونه یک هدیه ارزشمند از طبیعت است که علم مدرن نیز خواص متعدد آن را در بهبود گوارش، تسکین درد و مبارزه با عفونتها تأیید کرده است، اما به دلیل عوارض جدی آن، مصرف آگاهانه، رعایت اعتدال و پرهیز از مصرف در دوران بارداری، کلید بهرهمندی از خواص آن و در امان ماندن از عوارض احتمالی خواهد بود.