آبتاب: حتماً شما هم پرتقال را با آن طعم دلپذیر و عطر بینظیرش میشناسید؛ میوهای که در سفره بیشتر ایرانیان جای دارد و اغلب ما آن را به عنوان یک میانوعده سالم یا یک آبمیوه خوشطعم میشناسیم.
اما شاید باورتان نشود که جدیدترین پژوهشهای علمی در سال ۲۰۲۵ نشان دادهاند این میوه نارنجی، فراتر از یک منبع ویتامین ث ساده، میتواند فعالیت هزاران ژن در سلولهای ایمنی بدن را دگرگون کند و نقشی کلیدی در تنظیم فشار خون، مهار التهاب و مدیریت متابولیسم قند ایفا نماید.
در یک مطالعه کنترلشده و معتبر، گروهی از بزرگسالان به مدت شصت روز و هر روز پانصد میلیلیتر آب پرتقال تازه مصرف کردند.
بررسی نمونههای خون آنها نشان داد که ژنهای مرتبط با پاسخهای التهابی مانند اینترلوکین شش و انالآرپی سه، که معمولاً در شرایط استرس و التهاب فعال میشوند، به طور قابل توجهی فعالیت کمتری از خود نشان دادند.
همچنین، ژنی که بر توانایی کلیه در نگهداری سدیم تأثیر میگذارد نیز کاهش فعالیت پیدا کرد، موضوعی که میتواند به کاهش فشار خون کمک شایانی کند.
محققان بر این باورند که یکی از دلایل اصلی این تأثیرات شگفتانگیز، وجود مادهای به نام «هسپریدین» در پرتقال است؛ یک فلاونوئید با خاصیت آنتیاکسیدانی و ضدالتهابی قوی که به کاهش التهاب سیستمیک، بهبود عملکرد رگها و تنظیم متابولیسم قند کمک میکند.
اما شاید جالبترین یافته این پژوهش، تفاوت پاسخ بدن افراد به آب پرتقال بر اساس ترکیب بدنی آنها باشد. افراد دارای اضافهوزن، تغییرات بیشتری در ژنهای مرتبط با متابولیسم چربی نشان دادند، در حالی که افراد لاغرتر، تغییرات چشمگیرتری در ژنهای مرتبط با التهاب تجربه کردند.
به عبارت سادهتر، پرتقال مانند یک داروی هوشمند، بسته به شرایط بدنی هر فرد، نقاط مختلفی را هدف قرار میدهد. یک مرور جامع دیگر بر روی پانزده مطالعه کنترلشده نیز نشان داده است که مصرف منظم آب پرتقال میتواند مقاومت به انسولین را کاهش دهد و کلسترول بد خون را پایین بیاورد؛ دو عامل کلیدی در پیشگیری از بیماریهای قلبی و دیابت نوع دو!
تأثیرات مفید پرتقال فقط به آب آن محدود نمیشود. پژوهشهای دیگری که بر روی عصاره پوست پرتقال انجام شده، نشان دادهاند که ترکیبات موجود در پوست، به ویژه هسپریدین، میتوانند از سلولهای چشم در برابر آسیبهای اکسیداتیو محافظت کرده و از بروز بیماریهای چشمی مرتبط با افزایش سن مانند دژنراسیون ماکولا پیشگیری کنند.
همچنین، عصاره پوست پرتقال و هسپریدین دارای خواص ضدالتهابی قوی هستند و میتوانند از بافت لثه در برابر التهاب و آسیب محافظت نمایند.
با تمام این خواص بینظیر و مستند علمی، مصرف پرتقال نیز مانند هر ماده غذایی دیگری باید با آگاهی و اعتدال همراه باشد.
در طب سنتی ایران، پرتقال دارای طبع سرد و تر است و به همین دلیل، افراد با مزاج سرد باید در مصرف آن اعتدال را رعایت کنند و آن را با مصلحهایی مانند عسل یا زنجبیل همراه نمایند تا از عوارض احتمالی مانند نفخ یا سردی معده جلوگیری شود.
همچنین، اگرچه آب پرتقال سرشار از مواد مغذی است، اما به دلیل قند طبیعی بالایی که دارد، افراد دیابتی باید در مصرف آن احتیاط کرده و ترجیحاً پرتقال را به صورت کامل و با فیبر آن مصرف کنند تا قند خون با سرعت کمتری جذب شود.
برای بهرهمندی از خواص شگفتانگیز پرتقال، متخصصان تغذیه مصرف روزانه یک عدد پرتقال کامل را به همراه بخش سفید زیر پوست (که سرشار از فیبر و فلاونوئیدهاست) توصیه میکنند.
به یاد داشته باشید که پرتقال یک هدیه ارزشمند از دل طبیعت است و علم مدرن نیز قدرت آن را در تنظیم فشار خون، کاهش التهاب، بهبود متابولیسم و حتی محافظت از چشمها تأیید کرده است. با مصرف آگاهانه و رعایت اعتدال، میتوانید از این میوه خوشطعم و پرخاصیت به عنوان یک مکمل هوشمندانه برای ارتقای سلامت قلب و متابولیسم خود بهرهمند شوید.