آبتاب– در آبان امسال، طرحی ملی با هدف احیای جنگلها و مراتع زاگرس با استفاده از کشت اصولی گیاهان دارویی آغاز شد؛ طرحی که کارشناسان آن را یکی از هوشمندانهترین برنامههای زیستمحیطی دهه اخیر توصیف کردهاند. بر اساس این طرح، گیاهانی مانند گلگاوزبان ایرانی، بومادران، آویشن کوهی و مرزه بومی بهعنوان گونههای جایگزین برای جلوگیری از چرای بیرویه و تخریب خاک در مناطق حساس کاشته میشوند.
مزیت این طرح در این است که گیاهان دارویی، نیاز آبی بسیار کمی دارند و بهطور طبیعی با اقلیم زاگرس سازگار هستند. بنابراین، کاشت آنها ضمن ایجاد درآمد برای جوامع محلی، به تثبیت خاک، جلوگیری از فرسایش و افزایش پوشش گیاهی کمک میکند.
در این طرح که هماکنون در ۱۲ استان اجرا میشود، به کشاورزان آموزش داده شده که چگونه از گونههای بومی محافظت کرده و از برداشت بیرویه جلوگیری کنند. همزمان، کشت اصولی در زمینهای شیبدار، باعث کاهش فشار بر جنگلها شده است. کارشناسان محیطزیست تأکید میکنند که زاگرس طی سالهای اخیر به دلیل خشکسالی، آتشسوزیهای گسترده، و هجوم آفات آسیب زیادی دیده و اجرای چنین طرحهایی ضروری است.
این برنامه همچنین شامل ایجاد بانک بذر گیاهان بومی و تکثیر آنها در نهالستانهای محلی است. در فاز نخست طرح، بیش از ۸ میلیون نهال گیاه دارویی تولید و در مناطق تخریبشده کاشته شده است. مطالعات اولیه نشان میدهد که میزان فرسایش خاک در مناطقی که گیاهان دارویی کاشته شده، تا ۶۰ درصد کاهش یافته است.
یکی دیگر از نتایج مثبت این طرح، ایجاد مشاغل جدید برای زنان روستایی است. بسیاری از فرآیندهای برداشت، خشککردن و بستهبندی گیاهان توسط گروههای زنان محلی انجام میشود و این موضوع باعث افزایش درآمد خانوارها، کاهش مهاجرت و تقویت اقتصاد محلی شده است.
کارشناسان امیدوارند با ادامه این طرح، زاگرس طی ده سال آینده بخش مهمی از پوشش گیاهی از دسترفته خود را بازیابد. این پروژه نمونهای موفق از پیوند اقتصاد، محیطزیست، و توانمندسازی اجتماعی با محوریت گیاهان دارویی است.