آبتاب– در خبری تحولی برای حوزه گیاهان دارویی، سازمان منابع طبیعی اعلام کرد که طرح احیای رویشگاههای آنغوزه در استانهای کرمان، خراسان جنوبی و سیستانوبلوچستان با موفقیت وارد مرحله تثبیت شده و تاکنون بیش از ۳۰ هزار هکتار از زیستبومهای تخریبشده، بازسازی و احیا شده است. این گیاه به دلیل برداشت بیرویه در سالهای گذشته در معرض خطر کاهش شدید جمعیت قرار داشت.
آنغوزه یکی از مهمترین گیاهان دارویی ایران است که کاربردهای گستردهای در درمان التهاب، مشکلات گوارشی و تقویت سیستم ایمنی دارد. رزین این گیاه در بازارهای جهانی ارزش بالایی دارد و برخی کشورها آن را مادهای راهبردی در صنایع دارویی میدانند. با این حال، روشهای سنتی و نادرست برداشت، باعث آسیب به طوقه و مرگ هزاران بوته جوان شده بود.
پروژه احیا شامل سه فاز اصلی بود: مدیریت برداشت، آموزش جوامع محلی، و تکثیر بذرهای بومی. کارشناسان محیطزیست تأکید کردند که نقش مردم محلی در این طرح کلیدی بوده است، زیرا عمده برداشتکنندگان سنتی، طی دوره آموزش، شیوههای اصولی استخراج رزین را فراگرفتند و متعهد شدند که برداشت را به روش پایدار انجام دهند.
در فاز تکثیر، برای نخستینبار بانک بذر اختصاصی آنغوزه ایجاد شد که شامل ذخیرهسازی ۴۵ اکوتیپ بومی است. این ذخایر ژنتیکی، در برابر تغییرات اقلیمی مقاومت بیشتری نشان میدهند و برای کاشت مجدد در مناطق تخریبشده استفاده میشوند.
به گفته مدیر پروژه، طرح احیا علاوه بر جنبه محیطزیستی، از نظر اقتصادی نیز ارزشمند است. زیرا با مدیریت برداشت، درآمد سالانه جوامع محلی تا ۵۵ درصد افزایش یافته و از مهاجرت روستایی جلوگیری شده است. هماکنون رزین ایران با کیفیت بالاتر و قیمت جهانی بهتر عرضه میشود.
کارشناسان پیشبینی میکنند که اگر روند احیا ادامه یابد، ایران میتواند طی پنج سال آینده دوباره به بزرگترین تولیدکننده رزین آنغوزه تبدیل شود. این طرح نمونهای موفق از همکاری دولت، مردم محلی و متخصصان محیطزیست است که میتواند الگوی احیای دیگر گیاهان دارویی در معرض خطر باشد.