آبتاب– گروهی از پژوهشگران و نهادهای مستقل درباره گسترش چشمگیر اطلاعات نادرست در حوزه محیط زیست هشدار دادهاند. به گفته آنان، موج جدیدی از مطالب جعلی، تحلیلهای غلط و برداشتهای ساختگی درباره سیاستهای مقابله با تغییرات اقلیمی در شبکههای اجتماعی و برخی رسانهها منتشر شده که هدف آن کاهش اعتماد عمومی و ایجاد تردید نسبت به ضرورت اقدامات اقلیمی است.
بررسیهای انجامشده در چند کشور اروپایی و آسیایی نشان میدهد که اگرچه اکثریت مردم تغییرات اقلیمی را تهدیدی جدی برای سلامت، امنیت غذایی و زندگی انسان میدانند، اما همزمان تحت تأثیر حجم قابل توجهی از مطالب گمراهکننده قرار میگیرند. این مطالب معمولاً توسط گروههای ذینفع مالی، فعالان سیاسی یا جریانهایی منتشر میشوند که منافعشان با سیاستهای زیستمحیطی همسو نیست.
کارشناسان هشدار دادهاند که این وضعیت میتواند تأثیر مستقیم بر موفقیت سیاستهای اقلیمی داشته باشد. زمانی که افکار عمومی دچار تردید میشود، فشار بر دولتها برای اجرای تصمیمات سختگیرانه کاهش مییابد و روند مقابله با گرمایش جهانی کند میشود. این مسئله در شرایطی رخ میدهد که جهان به اقدام فوری، هماهنگ و گسترده نیاز دارد.
نمونههایی از اطلاعات نادرست عبارتاند از: ادعای بیاساس درباره ناکارآمدی انرژیهای پاک، بزرگنمایی هزینههای مقابله با تغییرات اقلیمی، ترویج نظریههای توطئه درباره گرمایش جهانی و حتی انتشار روایتهایی که میگویند تغییرات اقلیمی یک روند طبیعی است و نیازی به دخالت انسان نیست. این نوع مطالب با وجود نادرست بودن، به دلیل جذابیت رسانهای و انتشار گسترده در شبکههای اجتماعی به سرعت میان مردم پخش میشوند.
پژوهشگران تأکید کردهاند که برای مقابله با این روند، دولتها، سازمانهای مدنی و رسانههای معتبر باید همکاری گسترده داشته باشند. آموزش عمومی درباره علم اقلیم، انتشار مستمر دادههای واقعی، شفافیت در سیاستگذاری و مقابله با منابع انتشار اطلاعات گمراهکننده از مهمترین راهکارهاست. همچنین پیشنهاد شده است که رسانهها پیش از انتشار هر مطلب مرتبط با محیط زیست، آن را با منابع علمی معتبر تطبیق دهند. در همین راستا، چند نهاد بینالمللی نیز خواستار ایجاد سامانههای نظارتی مستقل شدهاند که بتواند در زمان واقعی، اطلاعات جعلی را شناسایی و خنثی کند.
البته که موفقیت سیاستهای اقلیمی نه تنها به تصمیمات دولتها، بلکه به آگاهی و اعتماد مردم نیز وابسته است. اگر جامعه جهانی نتواند موج اطلاعات نادرست را کنترل کند، اجرای برنامههای کاهش آلودگی، حفاظت از جنگلها، توسعه انرژیهای پاک و سازگاری با تغییرات اقلیمی با چالشهای بزرگی مواجه خواهد شد.