آبتاب– یک مرور سیستماتیک منتشرشده در ایران، حدود ۳۶ گونه گیاهی دارویی را شناسایی کرده است که در آزمایشهای آزمایشگاهی (in vitro) اثر ضدسرطان قابل توجه دارند.
مکانیزمهای گزارششده شامل خنثیسازی رادیکالهای آزاد، القای آپوپتوز، مهار رگزایی و توقف چرخه سلولی بودهاند. مواد مؤثر شامل ترکیبات فنولی، آلکالوئیدی، فلاوونوئید و دیگر متابولیتهای ثانویه گیاهی است. این ترکیبات معمولاً در عصارهها یا استخراجهای خام گیاهی مطالعه شدهاند.
نکته مهم این است که این تحقیقات بیشتر در سطح سلولی انجام شدهاند و هنوز تعداد کمی کارآزمایی حیوانی یا انسانی موجود است، بنابراین بخش اعظمی از مسیر پژوهشی باقیمانده است.
این مرور شرایط را برای انتخاب گونههای پرظرفیت جهت تحقیقات بیشتر فراهم میآورد، مثلاً گیاهانی که در علفزارها یا مراتع رشد میکنند و به راحتی در دسترساند. اگر یکی از این گونهها بتواند ترشحات پروتئینی گیاهی یا ترکیب خالص شدهای تولید کند که عملکرد مشابه داروهای پیشرفته داشته باشد، منطقه میتواند وارد فاز تولید داروی مبتنی بر مولکول قوی شود.
اما برای زمانی که این گونهها به عنوان منبع داروی بیولوژیک مطرح شوند، لازم است علاوه بر کار شیمیایی و بیولوژیک، زیرساختهای فناوری (بیورآکتور گیاهی، بیان ژنتیکی، پاکسازی پروتئینی و GMP) در منطقه تقویت شوند.
این مرور سیستماتیک نشان میدهد که ایران دارای تنوع زیستی و دانش خوبی برای تولید داروهای گیاهی ضدسرطان است، و اگر سرمایهگذاری و همکاریهای تحقیقاتی افزایش یابد، احتمال بروز محصولات گیاهی-بیولوژیک منطقهای قابل توجه خواهد بود.