آبتاب– فاطمه مهسا کارآموزیان- یک همکاری میان پژوهشگران آفریقایی و آمریکایی و جامعهای در شمال کنیا نشان داده است که مردم ترکانا، ساکنان یکی از خشنترین مناطق، دارای تطبیقات ژنتیکی خاصی هستند که توانسته آنها را در برابر گرمای شدید، کمآبی و پوشش گیاهی محدود محافظت کند.
این مطالعه، که بیش از ۳۶۷ ژنوم کامل و هفت میلیون نوع واریانت ژنتیکی را بررسی کرده، نشان میدهد که برخی ژنها طی هزاران سال تحت انتخاب طبیعی قرار گرفتهاند. یکی از این ژنها، STC1 که در کلیهها فعال است، به طور ویژهای با توانایی بدن در مقابله با کمآبی و هضم غذاهای سرشار از پورین مانند گوشت و خون مرتبط است – موادی که بخش بزرگی از رژیم غذایی مردم ترکانا را تشکیل میدهند.
منطقه ترکانا یکی از خشکترین نواحی جهان است و جمعآوری آب برای انسان و دامها هر روز به چالشی بزرگ تبدیل میشود. با وجود مصرف بالای پورین، که در دیگر جوامع میتواند منجر به بروز نقرس شود، این بیماری در ترکانا به ندرت دیده میشود. پژوهشگران دریافتند که حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد رژیم غذایی این مردم از منابع حیوانی مانند شیر، گوشت و خون تشکیل شده و حدود ۹۰ درصد افراد بررسیشده دچار کمآبی هستند، اما عمدتاً سالماند.
مطالعات ژنتیکی نشان میدهد که این تطبیقات حدود پنج هزار سال پیش و همزمان با خشکتر شدن شمال آفریقا شکل گرفته است. با این حال، مهاجرت بخشی از جامعه به شهرها ممکن است باعث شود همین تطبیقات که در محیط سنتی سودمند بودند، در محیط شهری به بیماریهای مزمن مانند فشار خون یا چاقی منجر شوند؛ پدیدهای که به «عدم تطابق تکاملی» شناخته میشود.
این تحقیق نه تنها بینشهای ژنتیکی ارائه میدهد، بلکه با همکاری مستقیم با بزرگان و اعضای جامعه ترکانا، دانش محلی درباره محیط، سبک زندگی و سلامت را نیز در بر گرفته است. این رویکرد ترکیبی، ارتباط یافتههای ژنتیکی با استراتژیهای واقعی بقا در محیطی سخت را ممکن کرده است.
پژوهشگران بر این باورند که این یافتهها نه تنها بینشهای مهمی درباره تکامل انسان ارائه میدهند، بلکه میتوانند راهنمای برنامههای بهداشتی برای ترکانا باشند، به ویژه در زمانی که سبک زندگی آنها به سمت شهری شدن تغییر میکند. همچنین انتظار میرود یافتهها برای جوامع چوپان دیگر شرق آفریقا که در شرایط مشابه زندگی میکنند، کاربرد داشته باشد.