آبتاب– فاطمه مهسا کارآموزیان- چای سبز (Camellia sinensis) گیاهی همیشه سبز با گلهایی درشت است که زادگاه اصلی آن کشور چین است. چای سبز بیش از پنج هزار سال در طب سنتی چین مورد استفاده قرار گرفته و امروزه در بسیاری از مناطق آسیا، خاورمیانه و آفریقا کشت میشود.
برخلاف چای سیاه، فرآوری چای سبز بسیار ملایمتر است؛ برگهای تازه آن ابتدا کمی بخار داده شده و سپس به سرعت خشک میشوند. این فرایند، از فعالیت آنزیمهایی که ترکیبات مفید چای مانند پلیفنولها را تخریب میکنند، جلوگیری میکند. این پلیفنولها مهمترین عناصر ضدسرطانی چای سبز به شمار میروند.
خواص دارویی و فواید درمانی
چای سبز، علاوه بر استفاده روزمره، دارای خواص درمانی متعددی شامل پیشگیری از سرطان، کاهش چربیهای خون، جلوگیری از سفت شدن رگها (آترواسکلروز)، تقویت سیستم ایمنی در برابر عفونتهای باکتریایی، قارچی و ویروسی، مفید برای سلامت دندان و جلوگیری از ایجاد حفرههای دندانی، درمان اسهال خونی با منشأ باکتریایی، پاکسازی گلو و کاهش خلط، تقویت سیستم گوارشی، بهبود بینایی، افزایش جریان خون با جلوگیری از تجمع پلاکتها (اثر مشابه آسپرین) و
همچنین، چای سبز به دلیل محتوای بالای آنتیاکسیدانها، بهویژه در مقایسه با ویتامین C و E، قدرت ضداکسیدکنندگی بیشتری دارد.
ترکیبات شیمیایی
مهمترین ترکیبات موجود در برگهای جوان چای سبز عبارتند از: پلیفنولها (EGCG، کاتچینها و فلاونوئیدها)، کافئین (۵۰ تا ۱۰۰ میلیگرم در هر لیوان)، آلکالوئیدهای پورینی مانند تئوفیلین و تئوبرومین و فرآوردههای بدون کافئین چای سبز، حاوی ۶۰ تا ۸۹ درصد پلیفنول غلیظ شده هستند.
نحوه مصرف
دمنوش: متداولترین شکل مصرف چای سبز بهصورت برگ خشک است که به شکل دمنوش آماده میشود. برای حفظ خواص تانین و پلیفنولها، زمان دم کردن نقش مهمی دارد. اگر مایل به جذب تانین بیشتری هستید، اجازه دهید چای مدت بیشتری دم بکشد.
عصاره: عصارههای چای سبز، از برگها و غنچههای آن تهیه شده و بهصورت مایع یا کپسول در بازار موجودند.
هشدارها و توصیهها: نوشیدن سه لیوان چای سبز در روز توصیه میشود. جایگزینی آن با چای سیاه و قهوه، انتخابی سالمتر برای بسیاری از افراد است. مصرف چای سبز بههمراه داروهای قلیایی (آلکالین) مانند برخی آنتیبیوتیکها ممکن است باعث کاهش اثر دارو شود، چراکه تانین موجود در چای با این داروها تداخل دارد. مصرف متعادل و منظم چای سبز بیخطر است، اما در دوز بالا، مانند هر گیاه دارویی دیگری، میتواند عوارضی ایجاد کند.