آبتاب– فاطمه مهسا کارآموزیان- جینکو بیلوبا (Ginkgo biloba) قدیمیترین گونه شناختهشده از درختان روی زمین است که قدمت آن به بیش از ۲۰۰ میلیون سال باز میگردد. این درخت شگفتانگیز حتی از عصر یخبندان و بمباران اتمی هیروشیما نیز جان سالم بهدر برده است. درخت جینکو میتواند تا ۱۰۰۰ سال عمر کند و ارتفاع آن به ۳۵ تا ۴۰ متر نیز میرسد. برگهای آن پنکهایشکل و شاخههایش کوتاهند. میوه این گیاه، غیرخوراکی و با بوی تند است اما تخم درون میوه خوراکی است. جینکو در طب سنتی چین از دیرباز استفاده میشده است، اما امروزه تمرکز تحقیقات علمی بر عصاره برگهای آن قرار دارد.
جایگاه علمی و پزشکی
تا کنون بیش از ۴۰۰ مطالعه علمی درباره عصاره جینکو منتشر شده است. بر اساس این مطالعات، جینکو یکی از پژوهششدهترین گیاهان دارویی جهان است، بهویژه در آلمان و فرانسه که از پرمصرفترین داروهای گیاهی محسوب میشود.
خواص درمانی عصاره جینکو
عصاره استاندارد جینکو برای تقویت گردش خون، بهویژه در مغز، بسیار مؤثر است و در درمان یا کاهش علائم زیر کاربرد دارد:
– اختلال در حافظه،
– وزوز گوش،
– اختلال هوشیاری و تمرکز،
– سردرد و افسردگی ناشی از پیری،
– پیشگیری از آسیبهای مغزی مرتبط با سن بالا،
– پیشگیری از سکته قلبی و مغزی،
– کاهش برخی علائم سندرم پیش از قاعدگی (PMS).
همچنین، جینکو دارای خواص آنتیاکسیدانی قوی است که از آسیب به سیستم عصبی مرکزی، قلب و عروق و سلولهای مغزی جلوگیری میکند.
مکانیسم اثر عصاره جینکو با تقویت دیواره رگهای خونی، کاهش چسبندگی پلاکتها، افزایش جریان خون حتی در رگهای سخت و تنگشده است و همچنین، نقش مهمی در سلامت مغز و قلب ایفا میکند.
ترکیبات شیمیایی
ترکیبات اصلی برگ جینکو شامل گلیکوزیدهای فلاونوئیدی (۲۴٪ در عصاره استاندارد)، لاکتونهای ترپنی خاص مانند گینکولید و بیلوبالید (۶٪) و اسیدهای عالی که نقش موثری در کاهش التهاب، تقویت گردش خون و محافظت از سلولهای مغزی در برابر کمبود اکسیژن دارند.
روشهای مصرف
عصاره استاندارد: بطور حدودی حاوی ۲۴٪ فلاونوئیدها و ۶٪ ترپنوئیدها باشد.
کپسول: فرم رایج دارویی عصاره جینکو.
توجه: ممکن است تا ۶ ماه برای بروز آثار مثبت آن زمان لازم باشد.
هشدارها و توصیهها: جینکو بهطور کلی بیخطر است و عوارض جانبی بسیار نادری دارد. در برخی موارد، تهوع، سردرد، سرگیجه یا ناراحتی گوارشی گزارش شده است. به دلیل تأثیر آن بر کاهش چسبندگی پلاکتها، ممکن است احتمال خونریزی را افزایش دهد؛ بهویژه در صورت مصرف همزمان با داروهای رقیقکننده خون مانند کومادین. در دوران بارداری یا شیردهی با احتیاط مصرف شود. برای کودکان و نوزادان تجویز نمیشود.