بررسی بازار مواد مخدر در ایران

   نویسنده: مرتضی رجائی خراسانی

 

     ایران یک بازار و محلی برای ترانزیت مواد مخدر و حشیش تولید شده در افغانستان می باشد و همچنین به عنوان منبع «مت آمفتامین» برای مصرف داخلی و بین المللی است.  بر اساس آخرین گزارش هیأت کنترل بین المللی مواد مخدر، حدود ۳۵% از هروئین قاچاق شده از افغانستان از ایران می گذرد که برای مصرف داخلی و صادرات به بازارهای بین المللی است. بنا به آمار ارائه شده توسط خود ایران به دفتر جرم و مواد مخدر سازمان ملل متحد (UNODC)، کشف و ضبط هروئین به طور قابل توجهی از بیش از ۲۳ تن از سال ۲۰۱۲ به حدود ۱۰.۲ تن در سال ۲۰۱۱ کاهش یافته است. در پنج ماه اول سال ۲۰۱۳، رهگیری ها بیش از سال ۲۰۱۲ بوده است. به نظر می رسد که میزان کشف و ضبط تریاک خام ثابت باقی مانده است، با این حال؛ میزان کشف و ضبط مت آمفتامین همچنان رو به افزایش است.  به گزارش ستاد مبارزه با مواد مخدر ایران، مقامات ایران تقریبا ۲.۳۶ تن مت آمفتامین در پنج ماه اول سال ۲۰۱۳ مصادره کرده اند که این افزایش شش برابر سال ۲۰۰۹ بود. شبکه های قاچاق مت آمفتامین ایران به تأمین کنندگان پیشرو به بازارهای داخل کشور و سراسر خاورمیانه و منطقه آسیا و اقیانوس آرام تبدیل شده اند، سوء استفاده از مت آمفتامین بر این اساس افزایش یافته است. طبق آمار دولت ایران، مت آمفتامین در سال ۲۰۱۱ بیشتر از هر داروی دیگر مطرح بوده است. به طور کلی نرخ اعتیاد در در ایران در سطح جهانی رتبه بالایی دارد، هر چند برآورد تعداد مصرف کنندگان مواد مخدر در ایران مبهم است. با توجه به بررسی های ملی اخیر، استفاده از مواد مخدر در سال ۲۰۱۱؛ افزایش داشته است و حدود دو میلیون ایرانی نسبت به سال گذشته مواد مخدر استفاده کرده اند. براساس گزارش رسانه ها، مصرف هروئینی با درجه خلوص بالا به شکل تزریقی و با عنوان “کرک” افزایش داشته است. برنامه های کاهش تقاضا و درمان در ایران گسترده است و عبارتند از: «درمان جایگزینی مواد مخدر»، «مراکز مشاوره داوطلبانه»، «درمان زندانیان و توانبخشی»، «مراکز بازپروری و سم زدایی». سازمان های غیر دولتی نیز طیف وسیعی از مراکز سم زدایی و توانبخشی را اداره می کنند. اگرچه مبارزه با مواد مخدر در طول مرزهای شرقی کشور با افغانستان و پاکستان زیاد است، کاوش های مشترک با همکاران بین المللی کم است. مقامات ایرانی برای افزایش همکاری های بین المللی در جهت کاهش قاچاق مواد مخدر در منطقه در راستای منافع عمومی ابراز علاقه کرده اند. دفتر مبارزه با جرم و مواد مخدر سازمان ملل طرح های همکاری بین ایران و همسایگان خود بویژه پاکستان و افغانستان را تسهیل کرده است. برخی از تحقیقات مشترک ایران و پاکستان در سال ۲۰۱۳ منجر به کشف و ضبط مقادیری از مواد مخدر شد. ایالات متحده هیچ موافقتنامه دو جانبه ای با ایران در مسائل مربوط به کنترل مواد مخدر ندارد، اما همکاری های منطقه ای از جمله بهره گیری از حمایت دفتر مبارزه با جرم و مواد مخدر سازمان ملل UNODC را تشویق می کند.