سد آب منطقه‌ ای یا سد جیرفت

    نویسنده: مهندس حسن اشرف گنجوئی-کارشناس رسمی و محقق تأمین آب

 

         در شروع بهره برداری از سد هلیل شرکت سهامی آب منطقه ای کرمان در شهرستان جیرفت شرکتی راه اندازی نمود به نام شرکت احیاء اراضی سد هلیل. ثبت نام سهامداران با این تبلیغات بود که فقط مهندسین و دکترا  (برای ارتقاء سطح فرهنگ کشاورزی  منطقه می توانند عضو شوند. در شروع کار به پول سال ۱۳۷۳ دویست هزار تومان پرداخت نمایند. در ادامه اینکه این شرکت ۳۲۰۰ هکتار از اراضی پایین دست سد هلیل را بین هشتصد عضو تقسیم می نمایند. هر عضو چهار هکتار زمین با آب تضمین شده سد هلیل خواهد داشت که دو هکتار آن برنامه ریزی شده از طرف شرکت با سیستم آبیاری قطره ای، دو هکتار باقیمانده آماده شده برای کشتهای صیفی کاری و پر درآمد خارج از فصل خواهد بود. بدین ترتیب با سهمیه دادن به اداره های استان هشتصد نفر عضو شرکت مطروحه شدند. سالها گذشت و خبری نشد تا اینکه سال ۱۳۷۹ پس از تشکیل نشستهای مستمر هئیت مدیره در شهر کرمان مرا به عنوان کارشناسی آب و خاک معین نمودند که از طرح بازدید و گزارش تقدیم نمایم. بلافاصله به منطقه عزیمت و پیگیر جمع آوری اطلاعات شدم. تحقیقات بیشتر نشان داد که ۳۲۰۰ هکتار از اراضی فاقد کلاس خاکشناسی مجاورت رودخانه و مشرف به جیرفت هستند.  در پروسه ۱۳۷۳ لغایت ۱۳۷۹ هیچگونه اقدامی در جهت تسطیح و تعیین حریم و یا واگذاری آنها برای اعضاء نشده است. برای تأمین آب اراضی هم از پولهای جمع آوری شده ترانشه ای حفاری شده که در صورت راه افتادن، مسیر جدیدی برای جریان سیلابی رودخانه هلیل خواهد شد. گذشته از این آب جاری در رودخانه و یا آزاد شده پایین هلیل آنچنان آبدهی را ندارد که جوابگوی حق آبه بران پایین دست سد و در کنار آن تأمین آب ۳۲۰۰  لیتر در ثانیه آب برای شرکت احیا ء اراضی  باشد.  کل آبی که در رودخانه جاری بود در حد هشتصد لیتر در ثانیه. گزارش یک روز بازدید و موارد مشاهده شده را از برخوردهای مدیر عامل، نقشه برداران و کلا کسانی که مدعی مسئولیت بودند تهیه و ارائه نمودم. به دنبال آن بازدیدهای بیشتر اعضاء و خودم که عضو بودم از منطقه شروع شد. صحت گزارش همه را به فکر چاره اندیشی در شرایطی نمود که سرمایه شان سالها در اختیار سود جویانی بود که مرتبط با شرکت سهامی آب منطقه ای کرمان بودند. تقریباً اکثریت اعضاء وقتی که با این پدیده مواجه شدیم، سهاممان را با نازل ترین قیمت فروختیم. رؤیای ملاک شدن، باغدار شدن، صیفی کاری با درآمدهای بالا  همه و همه بر باد رفت! بله سد هلیل از بدو راه اندازی سد شرکت سهامی آب منطقه ای کرمان بود، شما تازه متوجه شده اید؟