زندگینامه استاد نصرالله سروری

 

 

 

      نصرالله سروری، زاده ۱۳۲۱ هجری شمسی در شهر باستانی هرات افغانستان است. او در ۹ سالگی به هنر نقاشی روی آورد. تشویق های نخستین اطرافیان و اِستعداد ذاتی، او را شیفته هنر نقاشی ساخت. وی در ایام جوانی تحت نظر هنرمندان برجسته نقاش افغانستان نظیر: خیر محمد خان یاری، کریم شاه خان، هنرجو، بهزاد سلجوقی و احمد کهزاد اصول هنر نقاشی را آموخت و سال های متمادی به مطالعه تاریخ هنر پرداخت. نصرالله سروری پس از تحصیل در رشته مخابرات از دانشگاه (حربی پوهنتون) کابل فارغ التحصیل شد و در ارتش افغانستان خدمت کرد و در کنار آن از خلاقیت و ابتکار در منظومه هنر های زیبا، دست نکشید. نصرالله سروری در هنگام وفات ۷۵ سال داشت.

   زندگی هنری

      نصرالله سروری یکی از تأثیرگذارترین هنرمندان نقاش پیشکسوت افغانستان در سبک رئالیسم و ناتورالیسم فلسفی ایده آلیسم محسوب میشود. شهرت وی نگارگر محبوب و هنرمند پیشتاز مردمی افغانستان می باشد. نصرالله سروری شیفته نقاشی از مردم طبقه کارگران رنجبر به اصل «هنر برای مردم» و «هنر آیینه اجتماع» باور داشت. اشتراک وی در یکی از جشنواره های هنری هندوستان که در سال ۱۳۴۱ از خلق یک اثر به نام ویسوا میترا، (رمان عشق) که الهام گرفته از داستان یک بیوه زن هندی ساکن ترینگر دهلی جایزه معتبر گریت آرتیست را به دست آورد. نگاره های دیواری شهر هرات پس از خروج نیروهای ارتش شوروی از افغانستان توسط نصرالله سروری به تصویر کشیده شد. موضوع این نگاره های دیواری اکثراً تصاویری از مناظر طبیعی و وضعیت مقاومت گران افغان در میدان های جنگ اختصاص یافته است.

   مهاجرت نصرالله سروری

       نصرالله سروری که هنگام خدمت در ارتش افغانستان در زمان حکومت دکتر نجیب الله توسط نیروهای مجاهدین مورد ضرب شتم قرار گرفت. یگانه علت به واسطه اینکه چرا نصرالله سروری کارمند دولت میباشد و خدمت میکند تا اینکه این استاد به ایران مهاجرت کرد. مجدد در زمان طالبان نصرالله سروری به علت خلق آثار که به تصویر میکشید، از سوی طالبان مورد بازداشت قرار گرفت و بخش تابلوهای نقاشی های پرتره این هنرمند را طالبان به آتش کشاندن و تمامی مدارک های هنری و القاب ها تقدیرنامه های هنری این استاد را آتش زدند و از وی تعهد گرفتند که دیگر به خلق نقاشی تصویر انسان نپردازد. نصرالله سروری مجدد به ایران مهاجرت کرد و توسط برادر زاده اش فریداالله ادیب آیین مورد حمایت قرار گرفت. این هنرمند سالیان به خلق آثار نقاشی پرداخت و بخش های دیگری از آثارش برای حفظ شدن از تخریب طالبان توسط برادرزاده اش خریداری شد. آثاری که در زمان مهاجرت وی به تصویر کشیده شد به علت تشویق شدن در زمینه هنر و بهره از فضای مثبت از بهترین و نفیس ترین آثار وی میباشد.

   زندگی خصوصی و ازدواج

      نصرالله سروری در ایام جوانی با خانمی به نام نجیبه ازدواج کرد، اما همسرش صاحب اولاد نمی شد، لذا آنها پسری را به فرزند خواندگی پذیرفتند تا اینکه پس از چند سال وی با خانمی بنام مؤمنه ازدواج کرد و از او صاحب فرزند گردید. پس از گذشت زمان مدیدی، یکی از اقوام سروری که با خواهر نابینایش زندگی میکرد؛ از نصرالله سروری درخواست کرد که اگر ممکن است همسری برای خواهر نابینایش معرفی کند. اما تلاش برای ازدواج آن بانو حاصل نشد چون او نابینا بود. به گفته خود نصرالله سروری روزی خانم نابینا به ناراحتی میگوید آیا ممکن است من بتوانم ازدواج کنم، من کور هستم وکسی حاضر نیست با من ازدواج کند. به گفته سروری از این بیان او بسیار متأثر شدم تا اینکه بعد از مدتی سروری از روی حس انسان دوستی خودش به او پیشنهاد ازدواج میدهد و با آن بانو نابینا ازدواج میکند و از او تا زمان حیاتش مراقبت کرد.

   القاب ها و افتخارات

      نصرالله سروری نخستین تقدیر نامه از طرف مقامات دولتی را اخذ نمود و طی نه دوره از حکومت های حاکم بر سرزمین افغانستان به دریافت جوایز، القاب، و مدال های مهم هُنری و تقدیرنامه ها نائل گردید که می توان از عنوان های زیر نام برد :

  ۱- اخذ جوایز گریت آرتیست در خلق اثر هنری بنام (ویسوامیترا یا رمان عشق) در هنر نقاشی در سال ۱۳۴۱ از هندوستان.

  ۲- حائز لقب کمال الدین بهزاد/ در سبک رئالیسم از طرف وزارت اطلاعات و فرهنگ افغانستان.

  ۳- حائز لقب هنرمند پیشتاز مردمی از طرف مقامات فرهنگی افغانستان.

  ۴- حائز لقب نگارگر محبوب افغانستان معتبر ترین جوایز و افتخارات از طرف وزارت اطلاعات و فرهنگ افغانستان.

  ۵- اخذ (چهارده) جایزه مقام اول در مسابقات نقاشی متمادی در سطح کشور از طرف وزارت اطلاعات و فرهنگ افغانستان.

  ۶- اخذ تندیس از طرف شورای هنری وزارت اطلاعات و فرهنگ افغانستان.

  ۷- اخذ جوایز، مقام ها و مدال های معتبر دیگری نیز در طول بیش از نیم قرن کار هنری، به وی اهدا شده.

۸- اخذ مجوز در نمایشگاه دائمی (موزه خصوصی) آثار نصرالله سروری از سوی وزارت میراث ‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری و اداره‌کل موزه ‌ها ایران. 

   نشریاتی که درباره نصرالله سروری نوشتند:

  ۱- نشر در کتاب موزه داران و مجموعه داران خراسان رضوی صفحه ۲۰۱ از آثار و زندگی نامه این هنرمند نوشته شده است.

  ۲- نشر کتاب رنگ و رنج هنر آوران هَری نویسنده محمد رفیع اصیل یوسفی در ص ۴۵۸ زندگی نامه این هنرمند نشر شده است.

  ۳- نشر روزنامه همشهری خراسان رضوی مورخه یکشنبه ۳۰ تیر ۱۳۹۸صفحه یک و دو.

  ۴- نشر خبرگزاری های میراث، آریا، فارس، پانا، آریا نیوز، ده ها پایگاه خبری و روزنامه.

  ۵- نشر خبرگزاری های فارس افغانستان، طلوع نیوز، پژواک، شفقنا، آوا صدای افغان، فرهنگ پرس، پاسبان.

  ۶- نشر مجله دوربین مربوط موزه اداره کل موزه ولایت هرات.

  ۷- در باره نصرالله سروری رسانه های دویچه وله و رسانه های ایران و افغانستان در باره مجموعه آثار ارزشمند نصرالله سروری منتشر کرده اند.

   بنیانگذار و طراح اولیه موزه منظر جهاد افغانستان

      پس از خروج نیروهای ارتش شوروی از افغانستان و سقوط دولت طالبان، نصرالله سروری توانست برای عملی شدن ساخت و بنا نمودن موزه ای درباره جنگ های سه دهه مردم افغانستان با نیرو های ارتش شوروی در زمان حضور در افغانستان که به وقوع پیوسته بود مقامات حکومت دولت وقت را متقاعد نماید. سروری از طرف مقامات دولتی به اروپا و روسیه سفر کرد، از بازدید موزه ها و پانوراما اِلهام گرفت و از پیشنهاد وی در شکل طراحی موزه استقبال شد. سپس ساخت بنا موزه اجرا شد و نصرالله سروری چندین سال به خلق آثار دیواری به روی دیواره های داخل این موزه پرداخت. موضوعات این آثار که نشان دهنده مقاومت مردم افغانستان در برابر ارتش شوروی است، به تصویر کشید. سروری شیفته نقاشی از مناظر طبیعی، سربازان اُردو، تجهیزات نظامی و زندگی مردم بود. دیواره نگاری های او در موزه منظر جهاد که از ماندگارترین نقاشی های او محسوب میشوند، شامل آثاری از َصحنه های جهاد و مقاومت مردم افغانستان در برابر نظامیان شوروی وقت میباشد به همین لحاظ موضوعات خلق آثار وی باعث شد این موزه شهرت ” مَنظر جهاد” را به خود اختصاص دهد این موزه در دامنه کوه مشرف به شمال شهر هرات واقع گردیده است.

   آثار نصرالله سروری درگالری ملی افغانستان

      نصرُالله سروری در راستای رُشد فرهنگ وکُلتور اَصیل کشورش با نمایش گُذاشتن تابلوهای متعدد خویش در نقاط مختلف کشور توانست پیام آور خوبی برای مردم باشد. وی با نگارستان ملی افغانستان در ایام کارکردهای هنری خویش با این اداره همکاری های بی دریغ و همه جانبه نموده است و تابلوهای نفیس نصرالله سروری به نام “دهکده” سبک فولکلوریک گوشه از زندگی مردم شمالی و دیگری “دوشینه” در نگارستان ملی افغانستان واقع در شهر کابُل بطور دائم به نمایش گذاشته شده است. نصرالله سروری شاگردان زیادی در عرصه هنر نقاشی تربیت و به جامعه هنری افغانستان تقدیم نموده است.

   مجموعه آثار نصرالله سروری

     مجموعه بالغ بر یکصد و بیست و پنج اثر نقاشی رنگ و روغن ­به شمول آثار مهم برجسته نیز که در یک مجموعه خصوصی موضوعات فرهنگی تاریخی، بناهای باستانی، مناظر طبیعی، زندگی طبقاتی، روستائیان, عشایر، رنجبران زحمتکش، فقر، ادیبان، فلسفی، اجتماعی، سیاسی، مافیا، جنگ، خشونت، چپاول، آزادی خواهی، مبارزه با بی عدالتی و حقایق زندگی با اهمیت شناساندن تمدن فرهنگ وکلتور آداب محلی مردم افغانستان را در تمامی زوایای در گذر گسترده تاریخ معاصر با موضوعات جغرافیا را به تصویر کشیده شده است.

   حمایت از مجموعه آثار نصرالله سروری

      فریدالله ادیب آیین بردار زاده نصرالله سروری که از سال ۱۳۵۸ در کشور ایران مهاجرت کرده بود و در سالهای ۱۳۶۳ نصرالله سروری هنرمند برجسته افغانستان نزد افرادی به خلق آثار نقاشی در ایران مشغول بود، اما ادیب آیین علاقه که به هنر نقاشی داشته از عمویش خواست تا آثار خودش را خلق کند و از استاد درخواست کرد تا به او هنر نقاشی را آموزش دهد. عمویش نصرالله سروری بسیار ابراز خرسندی نمود، اولین پیوند  علاقه مندی شدید استاد و شاگرد بسیار قوی رقم خورد و فریدالله ادیب آیین به هنر نقاشی بصورت جدی روی آورد و آموزش هنر نقاشی را نزد عمویش نصرالله سروری نقاش برجسته افغانستان آموخت. او هر بار که قلم در دست می گرفت و تصویری بر بوم می کشید، وجودش سرشار از آرامش می شد. او در ابتدا ناتورالیسم (طبیعت گرایی) و رئالیسم (واقع گرایی) را تجربه کرده است. در همان ایام نیز آثار نقاشی خلق شده عمویش را خریداری میکرد و هیچ اثری را نبود که بدست فرد ثالث برسد و این روند سالیان متمادی ادامه داشت. فریدالله ادیب آیین در دوران جوانی به آموزه های هنر نقاشی نزد عمویش نصرالله سروری ادامه میداد. نصرالله سروری حائز القاب و مدال‌های مهم هنری نائل شده بود که می‌توان از عنوان «لقب هنرمند پیشتاز مردمی در کابل»، «برنده جایزه بهزاد سبک ریالیسیزم» و «ویسوا میترا یا رمان عشق در هنر» اشاره کرد. همچنین، وی ۱۴ بار در میان نقاشان در سطح افغانستان حائز مقام اول شده بود و در نقاشی صاحب سبک و تکنیک خاص بود و در آثارش بیشتر بناهای باستانی و زندگی مردم افغانستان را به تصویر می کشید و علاقه قلبی خود را به میهن از این طریق نشان میداد. در همان ایام فریدالله ادیب آیین سبک های رئالیست، کلاسیک، مدرن را از نصرالله سروری بیشتر آموخت.