تاریخ انتشار :

بهبودی با طبیعت و گل‌ها، پیامدهایی برای بیماری همه گیر ویروس کرونا

   نویسنده: سیدمحمد حسینی ملا -پژوهشگر، مدرس دانشگاه و عضو انجمن گل و گیاهان زینتی ایران

 

   چکیده

      بشر با وجود تغذیه و استفاده متقابل، بخشی جدایی ناپذیر و ضروری از طبیعت است و هماهنگی منطقی بین انسان و طبیعت وجود داشته است. از زمان تکامل، گل‌ها با ارتباط با طبیعت برای بهزیستی روانشناختی مفید شناخته شده اند. اکوتراپی(طبیعت درمانی) نوعی تکنیک روان درمانی است که مبتنی بر مداخلات صریح محیطی یا اکولوژیکی است. باغبانی اجتماعی و باغ‌درمانی و اصول طبیعت درمانی در سایر روش‌ های روان درمانی برای اثربخشی بهتر ادغام شده است. این مقاله تلاش می‌کند تا پیامدهای استفاده از آن را در جریان بحران بیماری منحوس کرونا مورد بحث قرار دهد.

   کلمات کلیدی:  باغبانی، طبیعت، کرونا ویروس، گل، گیاهان.

   مقدمه

     بشر و طبیعت از نظر بنیادی ماهیت‌های متفاوتی ولی در ارتباط باهم هستند. انسان دارای قدرت برتر برای دخالت در گفتمان طبیعی طبیعت دارد. طبیعت به‌ عنوان کالایی که برای اهداف و تصرف انسان مصرف می‌شود، را مقدس می‌شمردند و هماهنگی معقولی بین بشر و طبیعت برقرار می‌کردند. به تدریج بوم گردی به‌همراه انسان محوری  همراه و جایگزین شد (۸ و ۶). پیشرفت‌های تکنولوژیکی ، یکپارچکی بستر ارتباط جهانی و ارتباطات، بهمراه شهرنشینی انسان را از تحرک بیشتر در فضای باز، به دنیای صفحه تلویزیون، رایانه و بازی‌های رایانه‌ ای عقب کشید و سرعت عدم تعادل زیست محیطی را در مقیاس وسیع و بی‌ سابقه‌ ای تسریع کرد (۳). این تغییرات و پیشرفت تکنولوژی در عصر جدید و ماشینی شدن، سبب کاهش قرار گرفتن و رفتن در معرض محیط‌ های طبیعی و فضای سبز شد . از طرفی دیگر شواهدی از افزایش شیوع اختلالات روانی در سطح جهان همزمان با شهرنشینی وجود دارد (۲). باتوجه به نتایج تحقیقات، اثر مثبت ارتباط بشر با مناظر طبیعی را نشان داده و در پی اثبات اینکه چگونه تماس با طبیعت جنبه‌ های مختلف بهزیستی را افزایش می‌دهد، بوده اند (۱) با این حال، بدیهی است که گل‌ها و گیاهان زینتی تأثیر مثبت طولانی مدتی بر خلق و خو دارند. هدیه دادن گل‌ها به کسی ارتباط صمیمانه‌ ای بین دو طرف برقرار می‌ کنند. هدیه گل به افراد مسن باعث ایجاد روحیه مثبت و بهبود حافظه اپیزودیک -حافظه وقایع روزمره- می شود. گل‌ها روحیه همه افراد را بالا برده اما تأثیر آنها بر روی افراد سالخورده بسیار شگرف است (۱۲). افراد با دریافت گل، کمتر دچار افسردگی و اضطراب شده و احساس لذت و رضایت بیشتری از زندگی نشان می دهند.

ارتباط با  زیبایی‌ ها و عطر خوش اغلب گل‌ها ما را خوشحال می‌ کنند و گل‌ها به بهبود روحیه مثبت کمک می کنند. زیرا تأثیرات مثبت شدیدی بر سلامت عاطفی ما دارند. با قرار گرفتن در کنار گل‌ها و گیاهان، تمرکز افراد بیمار از درد و ناراحتی کاسته می شود(۲و ۱۴).  برای اکثر موارد یک بیماری همه گیر و در نتیجه حصر خانگی لازم بود تا نه‌ تنها اقدامات وحشیانه و غیرقابل بخشش بشریت در از بین بردن تعادل زیست محیطی و روابط متقابل آن با بشر یادآوری شود، بلکه همچنین باید درک شود که چگونه تعامل با طبیعت می تواند ما را آرام کند (۷). ایجاد روحیات و تأثیر مثبت، بالا بردن تجارب و یک احساس کلی از اتصال به زندگی طی این بیماری همه گیر کرونا (COVID-19)، هنگامی که انسان در مناطق پیرامونی خود به دلیل رعایت پروتکل و قرنطینه‌ ها محدود شده و طبیعت از طریق ظهور مجدد گونه‌ هایی که به ندرت دیده می‌ شوند، دوباره خود را می‌ تواند کمی بازیابی می‌ کند (۱۵). فرضاً ممکن است در زمان مشهود شدن این بیماری منحوس به بعد، یعنی یکسال بعد از همه گیری آن گیاهان آپارتمانی و گل‌هایی که در محیط آپارتمان می‌ بینیم و با شنیدن صدای پرنده، مجذوب آن شویم، همه این‌ها سبب احساس بهتری در ما می شود. اینکه همه اقدامات محدود کننده و قرنطینه به دنبال همه‌ گیری کرونا نه‌ تنها بر سلامت جسمی تأثیر گذاشته بلکه تأثیرات مخربی بر سلامت روان و بهزیستی نیز داشته است، به‌ طور گسترده‌ ای مورد بحث و قبول واقع شده است (۹).  بنابراین می‌ توان گفت که کاهش تعاملات اجتماعی، کاهش قرار گرفتن در مناظر و فضای سبز و گیاهان زینتی همچنین افزایش تنهایی از عوامل خطر شناخته شده برای چندین اختلال روانی هستند(۲ و ۱۵). با قرار گرفتن در کنار گل‌ها و گیاهان، تمرکز افراد بیمار از درد و ناراحتی کاسته می شود. با حضور گل و گیاه در اتاق، توانایی افراد بیمار برای تحمل درد ناشی از بیماری افزایش پیدا کرده و نیاز آنها به مسکن کاهش می‌ یابد (۱۴). از این رو، اقدامات برای کاهش این پیامدهای بهداشت روانی در دوران کرونا ضرورت پیدا می‌ کند. از طرفی تغذیه مناسب از سلامت جسمی و روانی افراد پشتیبانی می‌کند (۲). تعامل فیزیکی با گیاهان منجر به کاهش چشمگیر طول دوره درمان می شود (۱۰) آدمی می‌تواند ارتباط حسی شدیدی با گل‌ها برقرار کند. طبق بررسی‌ های صورت گرفته، فقط دیدن و بوییدن گل باعث بهبود خلق و خوی حدود ۷۰ درصد از خریداران گل می شود. افراد با دریافت گل، کمتر دچار افسردگی و اضطراب شده و احساس لذت و رضایت بیشتری از زندگی نشان می‌ دهند (۱۱).

   پیامدهای طبیعت درمانی، کاربرد گل خوراکی به عنوان یک رویکرد جدید در بحران کرونا

      گل‌ها و گیاهان زینتی سطح انرژی مثبت را افزایش داده و به افراد در احساس امنیت و آرامش کمک می کنند اغلب تجربه می شود که یک قدم زدن ساده در پارک و مناظر فضای سبز و باغ گلکاری شد همچنین مشاهده گیاهی که از یک دانه ریز به گل و گیاه زینتی توسعه می یابد سبب کاهش فشار روانی می‌ شود. این به ما نشان می‌ دهد که انسان واقعاً یک تمایل ریشه ای عمیق برای اتصال به دنیای طبیعی و گیاهان زینتی دارد ، هر چقدر که در اقامتگاه خود از لحاظ فناوری نوین، پیشرفته و مبله ، خود را از آن جدا کند سلامت بیشتری خواهد داشت. گل‌ها بر روی عواطف و احساسات افراد در خانه تأثیر می گذارند و با کاهش احساس اضطراب، احساس مهربانی افراد را بالا می برند. داشتن گل در خانه باعث افزایش انرژی مثبت در طول روز می گردد (۱۲) اصطلاح اکوتراپی برای اولین بار توسط کلینبل (۴) ابداع شد و وی آن را به عنوان نوعی معنویت اکولوژیکی مطرح کرد. که انسان در محیطی که گیاهان و مناظر زینتی طبیعی هست قرار می‌ گیرد حس و حال برتری را در وجود خود حس خواهد نمود (۱۵). برای افراد بیمار، فضای سبز تأثیر بسیار مثبتی بر وضعیت روحی و بهبودی آن‌ها دارد (۱۴). طبیعت درمانی هم به بهبودی و هم به رشدی گفته می‌ شود که با تعامل سالم با زمین پرورش می‌ یابد. بنابراین، این یکی از خدمات اکوسیستم است که طبیعت ارائه می‌ دهد و به روش‌ های درمانی اشاره دارد که شامل جهان طبیعی در رابطه با بهبود و رشد متقابل است. گل ها و گیاهان به دلیل تحریک چشم انداز مثبت، بهبود بیماری را تسریع می کنند (۲، ۱۳، ۱۵).  بر اساس ارزیابی‌ های صورت گرفته بر خلق و خوی، ارتباط با گل‌ها و گیاهان، باعث افزایش احساسات مثبت و کاهش استرس ناشی از بیماری می‌ شود (۱۳) و گشت و گذار در طبیعت و گردش در پارک و فضای سبز همچنین، ارتباط با گل و گیاهان زینتی بطور خاص سبب کاهش افسردگی و یکسری بیماری‌ های متعاقب  افسردگی و کم تحریکی می‌ شود (۲). افرادی که در خانه خود گل دارند، احساس شادی و آرامش بیشتری می کنند. از طریق این انرژی مثبت، شانس ابتلا به افسردگی ناشی از استرس کاهش می‌ یابد (۲، ۱۵ ) و همین داشتن روحیه مثبت، به قرار گرفتن وقایع زندگی در یک چشم انداز گسترده تری کمک کرده و اثرات منفی ناشی از احساسات منفی را کاهش می‌ دهد. احساسات مثبت ازجمله قدردانی، امید، همدلی، شادی، عشق، غرور و آرامش با گلها مرتبط هستند (۲) حتی امروزه ثابت شده برخی از گل‌ها قابلیت خوراکی بودن را دارند. در جهان، مصرف گل‌های خوراکی به‌ طور مداوم در حال افزایش است. گل‌های خوراکی به گل‌هایی گفته می‌ شود که غیر سمی هستند و به دلیل خواص اضافی غذایی و دارویی توسط انسان قابل مصرف هستند. گل‌های خوراکی می‌ توانند به‌ عنوان منبع ترکیبات فنلی با پتانسیل زیست فعال، که می‌توانند در بخش مواد غذایی استفاده شوند (۵). رنگ‌های زنده گل‌های خوراکی وجود ترکیبات مفیدی به نام عناصر غذایی گیاهی، آنتوسیانین‌ ها، فلاونوئیدها و آنتی اکسیدان‌ ها را نشان می‌دهد که همه آن‌ها می‌توانند خطر ابتلا به برخی از مشکلات سلامتی مانند سرماخوردگی، سرطان و بیماری‌ های قلبی را کاهش دهند. وجود برخی ویتامین‌ ها و مواد تغذیه ای-دارویی در گل‌ها برای سلامت روح و جسم مفید واقع شده است (۲). بطور مثال گل همیشه بهار که گل همیشه بهار نیز نامیده می شود ، حاوی فلاونوئید ها است که به محافظت از سلول‌ های انسان در برابر آسیب کمک می کند، گل همیشه بهار همچنین حاوی لوتئین و زئاگزانتین است، گلبرگ نسترن نیز حاوی لوتئین و زاگزانتین است. هر دوی این ترکیبات می‌ توانند به محافظت از چشم انسان در برابر اختلالات مربوط به سن کمک کنند.  گل بنفشه منبع روتین است که باعث سلامت رگ‌ های خونی و کاهش التهاب می شود. گل داودی یکی دیگر از منابع خوراکی و منبع ترکیبات آنتی اکسیدانی است. بنابراین مصرف گل‌های خوراکی به عنوان ماده اصلی تولید برخی از محصولات غذایی- دارویی پیشنهاد می شوند (۵). سرانه متعادل تغذیه با محصولات باغبانی و گل‌هایی خوراکی سبب تقویت سیستم ایمنی بدن می‌ گردد این خود می‌ تواند از ابتلا به کرونا جلوگیری به عمل آورد. و برای کسانی که قرنطینه شده‌ اند، در انزوا در خانه یا در انزوا از خود و تنها ماندن در خارج از خانه، حتی گذراندن یک روز ممکن است ناراحت کننده و آسیب‌زا باشد به دلیل قرنطینه محلی، جدایی از عزیزان، بی حوصلگی، برنامه روزانه گرفتاری و احساس تنهایی و… که  به دلیل محدودیت‌های اعمال شده در اجتماعات صورت می‌ گیرد (۲ و ۱۵). طی همین شرایط می‌ توانیم با ارتباط با طبیعت (اکوتراپی) دستان خود را بر روی خاک قرار دهیم تا احساس زمین کنیم، در آب قوطه‌ور شویم تا از نظر عاطفی بهبود یابیم ، ریه‌ های خود را با هوای تازه پر کنیم تا از نظر ذهنی روشن شویم‌، صورت خود را به گرمای خورشید بالا برده و با آتش ارتباط برقرار کنیم قدرت عظیم درون خود را احساس کنیم. شایع ترین دلیل خرید گل، هدیه دادن است. در هدیه دادن گلها، اثرات بسیار زیادی وجود دارد. (۱۱). مردان و زنانی که گل هدیه می دهند، افرادی دلسوز و با احساس، شاد، قوی، توانا و شجاع به حساب می آیند. ۶۵ درصد از افراد هنگام دریافت گل، احساس می کنند که بسیار ویژه هستند  ۶۰درصد از افراد بر این باورند که برخلاف هر هدیه دیگری، گل برایشان معنای ویژه ای دارد (۱۱). مجموع آن، ارتباط فیزیکی با طبیعت بر بهبود نگرانی های بهداشت روان ما تأثیر می گذارد. در واقع تحقیقات تاکنون نشان می دهد که اتصال مجدد با طبیعت از طریق برخی روش های زیبایی ناپذیر قطعاً تغییراتی در جهت مثبت در زمینه رفاه و سلامت روان ما ایجاد می کند (۱۵). در دنیای امروز که فعالیت‌ های خود محوری بشریت منجر به بحران زیست محیطی می‌ شود، اگر بتواند شتابی را جمع کند، مفهوم چنین تکنیکی اکوتراپی عمیق خواهد بود. در معرض مناظر طبیعی و گیاهان زینتی و باغ بودن سلامت انسان را می‌ توان  در پی آن بازیابی کرد و با توجه به‌ دنیای زنده  و طبیعی می‌ توان به سمت فردایی بهتر پیش رفت. توجه به شواهدی که به چشم اندازهای بی‌ نظیر طبیعت درمانی اشاره دارد، برخی از زیر گروه‌ های آن مانند باغبانی‌ تراپی (باغ درمانی)، فضای سبز و گل تراپی، درمان در معرض قرار گرفتن با حیوانات(شنیدن صدای آواز پرندگان)، هنرهای طبیعی و صنایع دستی و تکنیک‌ های خاص طبیعت تراپی که با تعامل با مناطق نیمه طبیعی یا طبیعی که گل و گیاهان زینتی در آن پرورش یافته که با طبیعت در ارتباط است، ممکن است برای مبارزه با آشفتگی روانی در طی این بیماری و همه گیر  ویروس منحوس کرونا و بحران‌ های آینده موثر واقع شود. گیاهان آپارتمانی باعث افزایش رطوبت هوا در منزل شده و احتمال سردرد را کاهش می‌ دهند (۱۴). همانطور که قبلاً گفته شد تعامل فیزیکی بیشتر با گیاهان منجر به کاهش چشمگیر طول دوره درمان می‌ شود (۱۰).

  منابع

Capaldi, C. A., Passmore, H. A., Nisbet, E. K., Zelenski, J. M., & Dopko, R. L. (2015). Flourishing in nature: A review of the benefits of connecting with nature and its application as a wellbeing intervention. International Journal of Wellbeing۵(۴). 

Chaudhury, P., & Banerjee, D. (2020). “Recovering with Nature”: A Review of Ecotherapy and Implications for the COVID-19 pandemic. Frontiers in Public Health۸.

Chawla, L. (2015). Benefits of nature contact for children. Journal of Planning Literature۳۰(۴), ۴۳۳-۴۵۲

Clinebell, H. (2013). Ecotherapy: Healing ourselves, healing the earth. Routledge

Guarrera, P. M., & Savo,V. (2013). Perceived health properties of wild and cultivated food plants in local and popular traditions of Italy: a review. Journal of Ethnopharmacology, 146(3), 659–۶۸۰.

McGeeney, A. (2016). With nature in mind: The ecotherapy manual for mental health professionals. Jessica Kingsley Publishers.

Passmore, H. A., & Holder, M. D. (2017). Noticing nature: Individual and social benefits of a two-week intervention. The Journal of Positive Psychology۱۲(۶), ۵۳۷-۵۴۶.

Rajeev, V. (2013). Man, and nature in Indian thought. Int J Environ Rehabil Conserv۴, ۵۰-۵

Shigemura, J., Ursano, R. J., Morganstein, J. C., Kurosawa, M., & Benedek, D. M. (2020). Public responses to the novel 2019 coronavirus (2019‐nCoV) in Japan: Mental health consequences and target populations. Psychiatry and clinical neurosciences, 74(4), 281

Sherman, S.A., J.W. Varni, R.S. Ulrich, and V.L. Malcarne. 2005. Post -occupancy evaluation of healing gardens in a pediatric cancer center. Landscape and Urban Planning 73:167–۱۸۳

 Society of American Florists: 2016 Generation of Flowers Study. https://endowment.org/generationsstudy 

Society of American Florists: Ecology of Flowers https://aboutflowers.com/quicklinks/health benefits-research/home-ecology-of-flowers-study/

Taylor, A.F., A. Wiley, F.E. Kuo, and W.C. Sullivan. 1998. Growing up in the inner-city green spaces as places to grow. Environment and Behavior 30:3–۲۷ 

 The Green Agenda Fact sheets: Greenery and Healthcare. https://edepot.wur.nl/418845

Zabaniotou, A. (2020). A systemic approach to resilience and ecological sustainability during the COVID 19 pandemic: Human, societal, and ecological health as a system-wide emergent property in the Anthropocene. Global Transitions, ۲, ۱۱۶-۱۲۶.