آیا کرونا بر اعتقادات مذهبی مردم تأثیر گذاشته است؟

   نویسنده: محمدپوریا بهشتی

 

        اگر وقایع چند ماه اخیر را در رسانه‌ ها بعد از شیوع کرونا دنبال کرده باشید، حتما شما هم با کلیپ های مربوط به لیس زدن ضریح، یا تلاش برای بازماندن اماکن مقدس روبه رو شده‌ اید. در عین حال همان روزها بحث های پر دامنه‌ ای در مورد دینداری در دوران پسا کرونا در گرفت. سئوال این است: آیا این وقایع بر اعتقادات مذهبی مردم تأثیر گذاشته است؟ برخی مصرانه بر این باور بودند که کرونا باعث شد تا نگرش مردم نسبت به مذهب تغییراتی بنیادین پیدا کند. همچنین، در حالی که یک طرف سعی می کرد نشان دهد که کرونا را حتی میتوان با طب اسلامی و دعا درمان کرد، طرف مقابل با دستمایه قراردادن حرفهای دسته اول آنها را به تمسخر می گرفت و جدال عجیبی (خصوصاً در فضای مجازی و صفحات اجتماعی) در این باره برپا بود. اما حقیقتاً مردم در این باره چه فکر می کنند و آیا کرونا بر اعتقادات مذهبی مردم تأثیر گذاشته است؟

این سئوالی است که مرکز افکار سنجی ایسپا به سراغ آن رفته است. در پاسخ به این سئوال ۴۸.۴ درصد از مردم گفتند بعد از شیوع کرونا اهمیت دین و خداوند برای آنها نسبت به قبل تغییری نکرده است. ۴۷ درصد مردم گفته‌ اند در ایام کرونا، اهمیت دین و خداوند برای آنها نسبت به قبل بیشتر شده است. فقط ۳.۵ درصد گفته اند این اهمیت نسبت به گذشته کمتر شده است. ۱.۱ هم به این سؤال پاسخ ندادند، لذا با توجه به این نظرسنجی بیش از ۹۵ درصد مردم دین و خدا و برایشان یا هیچ تغییری نداشته یا اهمیت آن بیشتر شده است. همچنین، یافته های ایسپا نشان می دهد که اهمیت دین و خدا در دوران کرونا برای زنان در مقایسه با مردان بیشتر است. به علاوه افراد بالای ۵۰ سال نسبت به سایر افراد اهمیت دین و خدا برایشان بیشتر از قبل شده است که می‌ تواند طبیعی باشد، اما اگر نسبت به این بخش از یافته های نظر سنجی تردید دارید بد نیست یافته های یک نظرسنجی دیگر ایسپا را هم بخوانید که روز سه شنبه ۲ اردیبهشت ۹۹ منتشر شد. در آمار ارائه شده شاهدیم که وقتی از مردم سؤال میشود: «اگر قرار باشد محدودیت‌ های ناشی از شیوع بیماری کرونا از مراکز و مکان‌ ها برداشته شود، شما ترجیح می‌ دهید کدامیک از موارد زودتر بازگشایی شود؟  اماکن مذهبی همپای مراکز خرید جزو اولویت های مردم است،  البته رتبه اول با  ۳۲.۹ درصد به «مراکز تجاری و خرید» اختصاص دارد اما «اماکن مذهبی و زیارتگاه ها» تفاوتی بسیار جزئی با رتبه اول دارند. به این معنا که ۳۲.۶ درصد ترجیح می‌ دهند “اماکن مذهبی و زیارتگاهی” در اولویت بازگشایی قرار گیرند. رتبه بعدی اولویت برای بازگشایی اماکن ورزشی و تفریحی است و بعد از آن بازگشایی نمازهای جمعه برای ۲۱.۲ درصد از پاسخ دهندگان اولویت اول به حساب می آید. بخش آخر این نظرسنجی نیز  واقعیتی دیگر از زیر پوست جامعه ما را نمایش می دهد. جایی که  می‌ بینیم ۱۱.۹ درصد  خواهان بازگشایی “کلنیک‌ های زیبایی و آرایشگاه‌ ها” هستند که مشخصاً به ظواهر وجودی می پردازد و در مقابل تنها ۷.۴ درصد اولویتشان “سینما، تئاتر، کنسرت” است که مقولات فرهنگی مرتبط با جامعه است. با این حال یک سؤال را باز می‌ توان طرح کرد: آیا کرونا در ادامه نیز بر روی اعتقادات مذهبی تأثیری نخواهد گذاشت؟ به عنوان مثال جایگاه کسانی که با تأکید بر مواردی چون طب اسلامی و گرفتن دعا برای رفع امراض و بلاها، فعالیت می‌ کردند در مقایسه با گذشته چگونه خواهد بود؟ به عبارت روشن‌ تر آیا اقشاری که به صورت کاملا سنتی دین‌ ورزی می‌ کردند، همچنان بر همان مسیر باقی خواهند ماند یا آنکه سئوالاتی که جامعه در مورد کارکرد این نوع دین‌ ورزی در مواقع مهم از آنها طرح می‌ کند، چالش‌ های جدیدی را پدید خواهد آورد؟